De provincie Shanxi

De provincie Shanxi heeft een oppervlakte van bijna 4-maal die van Nederland en telt ongeveer 33 miljoen inwoners (1999). De hoofdstad is Taiyuan (ca. 2.2 miljoen inwoners, 1999). Taiyuan is ongeveer 500 km ten zuid-westen van Peking gelegen en heeft een vliegveld met regelmatige verbindingen met Peking en andere Chinese steden. De noordelijke stad Datong ligt slechts ongeveer 260 km. ten westen van Peking en is vanuit deze stad over de weg goed bereikbaar.

Shanxi heeft vele bijzondere historische en culturele bezienswaardigheden binnen haar grenzen, die door toeristen nog slechts nauwelijks bezocht worden (zie onder). Vooral het boeddhisme is rijk vertegenwoordigd met monumenten van onschatbare culturele waarde, die bovendien in zeer goede staat van conservering zijn.

Klik hier voor een overzichtskaartje van Shanxi

De provincie is voornamelijk hoog gelegen op een bergplateau en is enigszins bergachtig. Het klimaat is, door de hoge ligging gematigd, maar tamelijk droog.
Zware industrie en mijnbouw zijn belangrijke middelen van bestaan.
De infrastructuur is goed en wordt, zoals overal in China, verder ontwikkeld.
Het toerisme is in opkomst, maar ook op de bekende plaatsen heerst er nog een aangename rust. De provincie is daarom beslist een aanrader voor bezoekers.

De historie van de provincie is rijk, met name tijdens de (boeddhistiche) Noordelijke Wei-dynastie en de Tang-dynastie was Shanxi een van de culturele centra van China. Hiervan getuigen nog vele unieke monumenten, die in goede staat bewaard zijn gebleven.
Shanxi's geschiedenis gaat overigens terug tot tenminste de Oostelijke Zhou-dynastie (770-221 v. Chr.), toen het huidige Shanxi de kern vormde van de staat Jin. In 481 v. Chr. splitste Jin zich op in drie staten waarbij Shanxi de kern vormde van de staat Wei. Deze opsplitsing luidde in de Chinese geschiedenis de periode van de 'Strijdende Staten' in.
Shanxi heeft vanaf de vroegste geschiedenis vaak te maken gehad met invallen van nomadische stammen uit het noorden, ondanks de grote Chinese muur aan haar noordgrens. Een van de bekendste 'barbaarse' invallers in de 4e eeuw na Chr. waren de proto-Turkse Toba, die de Noordelijke Wei-dynastie stichtten in 385. De Noorderlijke Wei-dynastie bevorderde het boeddhisme sterk en startte de bouw van talrijke boeddhistische monumenten, o.a. de grotten bij Datong (Yungang). Ook uit de Tang-dynastie zijn boeddhistische monumenten bewaard gebleven waaronder de oudste overgebleven boeddhistische tempelgebouwen van China en de grotten van Tianlongshan (nabij Taiyuan).

In de 16e eeuw, tijdens de Ming-dynastie, werd een groot deel van de provincie veroverd door de Mongolen onder Altan Khan (1507-1582), die ook de macht in Tibet wist te veroveren. In deze tijd zijn door het oorlogsgeweld veel mensen om het leven gekomen en gebouwen verwoest. Tijdens de Qing-dynastie is Shanxi weer heroverd op de Mongolen.

Katholieke kerk in een dorp nabij Taiyuan.
(Foto Geledraak.nl 2001)

Vanaf 1860 kwam Shanxi in de belangstelling van Franciscaner missionarissen, die in de loop der jaren een aanzienlijke hoeveelheid Chinezen bekeerden tot het katholieke geloof. Waarschijnlijk door de aanwezigheid van zoveel Chinese Christenen en missionarissen werd vooral Shanxi geteisterd door de xenophobe en moordzuchtige boksers, die in 1900 het keizerrijk met hun opstand in een grote crises stortten. Berucht waren de executies op 9 juli 1900 in Taiyuan van 46 Europeanen, waaronder vrouwen en kinderen. Aan het verhaal over de heiligverklaring van de Nederlandse non Kaatje Dierckx, die een van de slachtoffers was, is een aparte pagina gewijd. Het aantal slachtoffers onder de Chinese Christenen is vele malen groter geweest. Ondanks deze episode zijn er tot op de huidige dag relatief vele katholieke gemeenschappen actief, met name in en rond Taiyuan.
Na het uitroepen van de republiek in 1912 werd Shanxi tot 1949 beheerst door de bekende militaire machthebber (zgn. 'Warlord') Yan Xishan, die de provincie practische zelfstandig maakte. Deze warlord was in tegenstelling tot de normale reputatie van deze medogenloze lieden juist erg goed voor de bevolking en zijn troepen. Dit bezorgde hem, naast de bijnaam "Keizer van Shanxi" ook de bijnaam "Modelgouverneur". Zijn residentie, in het plaatje Hebian ten zuiden van de Wutai-shan, is ingericht als museum en te bezoeken ("Hebian Folk Culture Museum"). Tijdens de tweede wereldoorlog lag Shanxi voortdurend in de frontlinie tussen Japanse en Chinese legers en was operatie gebied van communistische guerilla's.

Een greep uit de belangrijkste bezienswaardigheden (van noord naar zuid):

Langs de noordgrens van de provicie strekt zich over grote lengte de Grote Muur uit. Talloze overblijfselen zijn te bezichtigen.

De Yungang-grotten bij Datong. Het beroemde complex van boeddhistische holentempels en grotten daterend uit de Noordelijke Wei-dynastie.

Wutai Shan (= "Vijf Terrassen Gebergte"). Berggebied met grote landschappelijke schoonheid. Eén van de vijf zgn. heilige gebergten van China. Volgens de legende woonde de bodhisattva Manjusri in deze bergen.
Er zijn talloze bezienswaardigheden te bewonderen, voornamelijk boeddhistische kloosters en tempels.
Een voorbeeld is de Foguang si, 'tempel van het aureool van Boeddha', een tempel met het oudste boeddhistische tempelgebouw van China.
Tenslotte vermelden we de voormalige residentie van de warlord Yan Xishan, die 38 jaar over Shanxi regeerde, in het stadje Hebian. (Nu 'Museum van volkscultuur')

De houten pagode in Yingxian ten zuiden van Datong is de oudste in zijn soort in China. Gebouwd tijdens de Liao-dynastie (907-1125) en 67 meter hoog.

De Tianlongshan-grotten bij Taiyuan. Door hun afgelegen ligging in de beboste heuvels bieden deze bijzondere boeddhistische grotten een sfeer van ongekende rust.

De Jinci-tempel bij Taiyuan. Op dit uitgestrekte tempelcomplex staan verschillende paviljoens uit onder andere de Song-dynastie en de Ming-dynastie. Het centrale paviljoen is een hal, gewijd aan de 'Hemelse Moeder'. Houten draken kronkelen zich fraai om de pilaren op de veranda. Binnen bevinden zich bijzondere terracotta beelden.
Beroemd zijn ook de vier ijzeren beelden van krijgers, die uit de Song-dynastie dateren.

De Shuanglin tempel nabij Pingyao (ten zuiden van Taiyuan). Deze boeddhistische tempel dateert oorspronkelijk uit de Noordelijke-Wei-dynastie (herbouwd tijdens de Ming-dynastie) maar is vooral beroemd vanwege de aanwezige beschilderde beelden.

De stad Pingyao. Oud financieel centrum in China met vele historische gebouwen en straten. Vooral bekend om de complete gerestaureerde stadsmuur, daterend uit de Ming-dynastie (1368-1644).
Meer uitgebreide informatie over (o.a.) Pingyao op de China 'Reizen Naar China-site.

Even buiten de stad Pingyao bevindt zich het buitengewoon goed bewaarde paleiswoning-complex van de eertijds rijke Qiao-familie (de zgn. 'Qiao-mansion'). Het is momenteel een museum. Men kan er zich uren vergapen aan de woonomstandigheden en vele andere aspecten van het dagelijkse leven van arme en rijke Chinezen ten tijde van het 'ancien regime'. Het complex vormde onder andere de locatie voor de opnamen voor de bekende film "Raise the red lantern".

Het Yongle-paleis. Taoïstisch centrum van de Quanzhen-sekte en beroemd vanwege de schitterende muurschilderingen o.a. uit de veertiende eeuw met voorstellingen uit de taoïstische godenwereld.
Gelegen ten zuidwesten van Yuncheng in het uiterste zuidwesten van Shanxi. Het gebouw stond oorspronkelijk ongeveer 20 km. zuidelijker nabij de oevers van de Gele Rivier, maar moest in 1959 verplaatst worden vanwege de aanleg van een groot waterreservoir.